علت جوش آوردن خودرو مزدا
اگر تاکنون تجربه رانندگی با یکی از مدلهای مزدا را داشته باشید، احتمالاً میدانید که این خودروها به کیفیت ساخت، دوام فنی و عملکرد مناسب موتور شهرت دارند. با این حال، هیچ خودرویی در برابر خرابیهای ناشی از استهلاک، بیتوجهی به سرویسهای دورهای یا نقص در سیستم خنککننده مصون نیست. یکی از مشکلاتی که ممکن است هر رانندهای با آن روبهرو شود، بالا رفتن بیش از حد دمای موتور یا همان جوش آوردن خودرو است. این اتفاق گاهی تنها به دلیل کم شدن مایع خنککننده رخ میدهد و گاهی نیز نشانه وجود ایرادی جدیتر در بخشهای مختلف موتور است. به همین دلیل بسیاری از رانندگان در چنین شرایطی از خدمات امداد خودرو مزدا استفاده میکنند تا خودرو بدون وارد شدن آسیب بیشتر به تعمیرگاه منتقل شود. با این حال، شناخت دلایل این مشکل و آگاهی از راههای پیشگیری، میتواند احتمال بروز خسارتهای سنگین را تا حد زیادی کاهش دهد.
برخلاف تصور برخی افراد، جوش آوردن خودرو تنها مختص روزهای گرم تابستان نیست. حتی در فصل زمستان نیز اگر سیستم خنککننده عملکرد مناسبی نداشته باشد، دمای موتور ممکن است از حد استاندارد فراتر برود. در چنین شرایطی ادامه رانندگی میتواند آسیبهایی مانند سوختن واشر سرسیلندر، تاب برداشتن سرسیلندر، خرابی پیستونها یا حتی قفل شدن موتور را به دنبال داشته باشد.
در این مقاله بهصورت کامل بررسی میکنیم که چرا خودروهای مزدا جوش میآورند، هر قطعه چه نقشی در کنترل دمای موتور دارد، علائم هشداردهنده قبل از جوش آوردن چیست و در صورت بروز این مشکل چه اقداماتی باید انجام داد.
جوش آوردن خودرو دقیقاً به چه معناست؟
موتور خودرو هنگام احتراق سوخت، انرژی بسیار زیادی تولید میکند. بخش قابل توجهی از این انرژی به گرما تبدیل میشود. اگر این گرما کنترل نشود، قطعات داخلی موتور ظرف مدت کوتاهی آسیب خواهند دید.
به همین دلیل تمام خودروهای مدرن، از جمله مدلهای مختلف مزدا، به سیستم خنککننده مجهز هستند. این سیستم وظیفه دارد گرمای اضافی را از موتور دریافت کرده و آن را به محیط منتقل کند.
زمانی که به هر دلیل این فرآیند بهدرستی انجام نشود، دمای موتور افزایش پیدا میکند. اگر این افزایش از محدوده مجاز عبور کند، اصطلاحاً گفته میشود خودرو جوش آورده است.
جوش آوردن در واقع به معنای رسیدن دمای مایع خنککننده به نقطهای است که دیگر توانایی جذب گرمای موتور را ندارد. در نتیجه حرارت به سرعت افزایش پیدا میکند و احتمال آسیب دیدن قطعات مختلف موتور بسیار زیاد میشود.
چرا موتور مزدا به سیستم خنککننده نیاز دارد؟
دمای استاندارد عملکرد موتور معمولاً بین ۸۵ تا ۹۵ درجه سانتیگراد است.
اگر دمای موتور کمتر از این مقدار باشد، مصرف سوخت افزایش پیدا میکند و موتور بازده مطلوبی نخواهد داشت.
از طرف دیگر اگر دما بیش از حد افزایش پیدا کند، روغن موتور خاصیت روانکاری خود را از دست میدهد و قطعات فلزی با یکدیگر تماس مستقیم پیدا میکنند.
همین موضوع میتواند خسارتهای بسیار سنگینی ایجاد کند.
بنابراین وظیفه سیستم خنککننده این است که موتور را همیشه در بازه دمایی مناسب نگه دارد.
سیستم خنککننده مزدا چگونه کار میکند؟
برای اینکه بتوان علت جوش آوردن خودرو را بهتر درک کرد، ابتدا باید عملکرد سیستم خنککننده را شناخت.
این سیستم از چند قطعه اصلی تشکیل شده است:
- رادیاتور
- واترپمپ
- ترموستات
- فن رادیاتور
- مخزن انبساط
- شلنگها
- درب رادیاتور
- مایع خنککننده
مایع خنککننده داخل موتور گردش میکند و گرمای ایجاد شده در اطراف سیلندرها را جذب میکند.
سپس این مایع وارد رادیاتور میشود.
در رادیاتور، گرما توسط جریان هوا و فن از مایع گرفته میشود.
پس از خنک شدن، مایع دوباره وارد موتور شده و این چرخه به طور مداوم تکرار میشود.
در صورتی که هر کدام از این قطعات دچار نقص شوند، چرخه خنککاری مختل خواهد شد.
آیا همه مدلهای مزدا ممکن است جوش بیاورند؟
بله.
فرقی نمیکند خودروی شما مزدا ۳ باشد یا مزدا ۳۲۳، مزدا ۲، مزدا ۶ یا وانت مزدا.
تمام این خودروها از سیستم خنککننده مشابهی استفاده میکنند و در صورت خرابی هر یک از اجزای این سیستم، احتمال افزایش دمای موتور وجود دارد.
البته میزان حساسیت هر مدل با توجه به طراحی موتور، شرایط نگهداری و میزان کارکرد خودرو متفاوت است.
مهمترین علتهای جوش آوردن خودرو مزدا
در ادامه مهمترین دلایل این مشکل را بررسی میکنیم.
کم شدن مایع خنککننده
یکی از رایجترین دلایل جوش آوردن خودرو، کاهش سطح ضدیخ یا آب رادیاتور است.
اگر حجم مایع کمتر از مقدار استاندارد باشد، توانایی جذب گرمای موتور کاهش پیدا میکند.
این کاهش ممکن است به دلایل مختلفی رخ دهد:
- نشتی
- تبخیر
- باز نکردن سیستم برای سرویس
- استفاده از آب نامناسب
- ترک مخزن انبساط
در بسیاری از موارد راننده تنها زمانی متوجه این مشکل میشود که آمپر آب بالا رفته باشد.
به همین دلیل توصیه میشود سطح مایع خنککننده به صورت منظم بررسی شود.
نشتی در سیستم خنککننده
گاهی اوقات هیچ اثری از خرابی روی موتور دیده نمیشود اما راننده مجبور است هر چند روز یک بار آب رادیاتور را پر کند.
این موضوع معمولاً نشانه وجود نشتی است.
محلهای رایج نشتی عبارتاند از:
- شلنگها
- بستها
- رادیاتور
- واترپمپ
- مخزن انبساط
- محل اتصال ترموستات
نشتیهای کوچک ممکن است تنها زمانی دیده شوند که موتور کاملاً گرم باشد.
به همین دلیل بررسی دقیق توسط تعمیرکار اهمیت زیادی دارد.
استفاده از آب معمولی به جای ضدیخ
بسیاری از افراد تصور میکنند ضدیخ فقط برای فصل زمستان استفاده میشود.
این باور کاملاً اشتباه است.
ضدیخ علاوه بر جلوگیری از یخزدگی، باعث افزایش نقطه جوش مایع خنککننده نیز میشود.
همچنین از ایجاد زنگزدگی و خوردگی در مسیرهای داخلی موتور جلوگیری میکند.
استفاده از آب لولهکشی به مرور زمان باعث ایجاد رسوبات آهکی در داخل رادیاتور میشود.
این رسوبات راندمان سیستم خنککننده را کاهش میدهند.
خرابی ترموستات
ترموستات یکی از مهمترین قطعات سیستم خنککننده است.
این قطعه هنگام سرد بودن موتور مسیر گردش آب را محدود میکند تا موتور سریعتر به دمای مناسب برسد.
پس از رسیدن به دمای مشخص، ترموستات باز شده و اجازه میدهد مایع وارد رادیاتور شود.
اگر این قطعه در حالت بسته گیر کند، مایع خنککننده داخل موتور محبوس میشود.
در نتیجه دمای موتور ظرف چند دقیقه به شدت افزایش پیدا میکند.
یکی از نشانههای خرابی ترموستات، بالا رفتن سریع آمپر آب بعد از روشن شدن خودرو است.
خرابی واترپمپ
واترپمپ وظیفه گردش دائمی مایع خنککننده را بر عهده دارد.
اگر پروانه واترپمپ بشکند یا بلبرینگ آن خراب شود، گردش مایع متوقف میشود.
در چنین شرایطی حتی اگر رادیاتور سالم باشد، موتور همچنان داغ خواهد شد.
علائم خرابی واترپمپ شامل موارد زیر است:
- شنیدن صدای غیرعادی
- نشتی از زیر واترپمپ
- افزایش دمای موتور
- کاهش عملکرد بخاری خودرو
خرابی فن رادیاتور
در مسیرهای شهری و هنگام توقفهای طولانی، فن رادیاتور نقش بسیار مهمی در خنک شدن موتور دارد.
اگر فن روشن نشود، هوای کافی از روی رادیاتور عبور نمیکند.
در نتیجه دمای موتور به سرعت افزایش پیدا میکند.
خرابی موتور فن، رله، فیوز یا سنسور دما از مهمترین دلایل از کار افتادن فن محسوب میشوند.
گرفتگی رادیاتور
رادیاتور به مرور زمان ممکن است دچار رسوب شود.
این اتفاق معمولاً به دلیل استفاده از آب نامناسب یا تعویض نکردن ضدیخ رخ میدهد.
گرفتگی مسیرهای داخلی رادیاتور باعث میشود مایع خنککننده نتواند گرمای موتور را به خوبی دفع کند.
در نتیجه خودرو مخصوصاً هنگام رانندگی در ترافیک، بیشتر مستعد جوش آوردن خواهد بود.
خرابی درب رادیاتور؛ قطعهای کوچک با نقشی مهم
بسیاری از رانندگان تصور میکنند درب رادیاتور تنها برای جلوگیری از خروج آب طراحی شده است، در حالی که این قطعه وظیفه بسیار مهمتری بر عهده دارد. سیستم خنککننده خودرو تحت فشار مشخصی کار میکند و درب رادیاتور با استفاده از فنر و سوپاپ داخلی، این فشار را در محدوده استاندارد نگه میدارد.
زمانی که فشار سیستم به درستی حفظ شود، نقطه جوش مایع خنککننده افزایش پیدا میکند و موتور میتواند در دماهای بالاتر بدون مشکل فعالیت کند. اما اگر درب رادیاتور فرسوده شود یا سوپاپ آن عملکرد مناسبی نداشته باشد، فشار کاهش یافته و مایع زودتر از حالت عادی به نقطه جوش میرسد.
به همین دلیل در بسیاری از مواقع، تعویض یک درب رادیاتور معیوب میتواند از جوش آوردن خودرو جلوگیری کند؛ آن هم بدون اینکه نیاز به تعمیرات پرهزینه وجود داشته باشد.
هوا گرفتن سیستم خنککننده
پس از تعویض ضدیخ، تعمیر موتور، باز کردن رادیاتور یا تعویض شلنگها، سیستم خنککننده باید به صورت کامل هواگیری شود.
اگر هوا داخل مسیر باقی بماند، گردش مایع خنککننده با اختلال مواجه میشود. وجود حبابهای هوا باعث میشود بخشی از موتور به خوبی خنک نشود و دمای آن به سرعت افزایش پیدا کند.
نشانههای هوا گرفتن سیستم معمولاً شامل موارد زیر است:
- نوسان آمپر آب
- گرم و سرد شدن ناگهانی بخاری
- شنیدن صدای جریان هوا در پشت داشبورد
- بالا رفتن دمای موتور بدون دلیل مشخص
هواگیری صحیح یکی از سادهترین اما مهمترین اقداماتی است که پس از هرگونه تعمیر در سیستم خنککننده باید انجام شود.
خرابی سنسور دمای آب
در خودروهای مزدا بخش زیادی از عملکرد سیستم خنککننده توسط سنسورهای الکترونیکی کنترل میشود.
اگر سنسور دمای آب اطلاعات اشتباهی به ECU ارسال کند، ممکن است فن دیرتر روشن شود یا اصلاً روشن نشود.
در چنین شرایطی راننده تصور میکند مشکل از فن است، در حالی که علت اصلی خرابی سنسور دماست.
از طرف دیگر، گاهی عقربه آمپر آب نیز اطلاعات نادرستی نمایش میدهد و راننده متوجه افزایش واقعی دمای موتور نمیشود.
خرابی رله یا فیوز فن
گاهی موتور فن کاملاً سالم است اما برق کافی به آن نمیرسد.
در این شرایط معمولاً یکی از قطعات زیر دچار مشکل شده است:
- رله فن
- فیوز فن
- سیمکشی
- سوکتهای برق
این ایراد معمولاً با دستگاه عیبیاب یا تست مستقیم فن قابل تشخیص است.
خرابی تسمه واترپمپ
در برخی مدلهای مزدا، واترپمپ توسط تسمه تایم یا تسمه دینام به حرکت درمیآید.
اگر تسمه شل شود، ساییدگی پیدا کند یا پاره شود، واترپمپ دیگر قادر به گردش مناسب مایع خنککننده نخواهد بود.
به همین دلیل بررسی وضعیت تسمهها در سرویسهای دورهای اهمیت زیادی دارد.
گرفتگی مسیرهای داخلی موتور
گاهی مشکل نه از رادیاتور بلکه از کانالهای داخلی موتور است.
استفاده طولانیمدت از آب معمولی یا ضدیخ بیکیفیت باعث ایجاد رسوبات آهکی در داخل بلوک سیلندر میشود.
این رسوبات مسیر عبور مایع را محدود کرده و باعث میشوند بخشی از موتور بیش از حد داغ شود.
رفع این مشکل معمولاً به شستوشوی تخصصی سیستم خنککننده نیاز دارد.
خرابی واشر سرسیلندر؛ یکی از جدیترین دلایل جوش آوردن
اگر افزایش دمای موتور برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، واشر سرسیلندر ممکن است آسیب ببیند.
از طرف دیگر، خرابی خود واشر سرسیلندر نیز میتواند علت اصلی جوش آوردن خودرو باشد.
واشر سرسیلندر وظیفه آببندی بین بلوک موتور و سرسیلندر را بر عهده دارد.
زمانی که این قطعه آسیب میبیند، گازهای حاصل از احتراق وارد مسیر آب میشوند و فشار سیستم را به شدت افزایش میدهند.
در نتیجه خودرو مرتب جوش میآورد.
مهمترین نشانههای خرابی واشر سرسیلندر
- کم شدن مداوم آب رادیاتور
- خروج دود سفید از اگزوز
- وجود روغن داخل آب رادیاتور
- کف کردن مایع داخل مخزن انبساط
- خروج حباب از دهانه رادیاتور
- افزایش بیش از حد فشار شلنگها
این مشکل باید در سریعترین زمان ممکن برطرف شود؛ زیرا ادامه رانندگی میتواند خسارتهای سنگینی به موتور وارد کند.
اقدامات صحیح هنگام جوش آوردن خودرو
اگر آمپر آب به محدوده خطر رسید:
- خودرو را در محل امن متوقف کنید.
- کولر را خاموش کنید.
- بخاری را روی بیشترین درجه قرار دهید.
- اجازه دهید موتور چند دقیقه درجا کار کند.
- در صورت ادامه افزایش دما، موتور را خاموش کنید.
- تا خنک شدن کامل خودرو صبر کنید.
- سپس سطح مایع خنککننده را بررسی کنید.
- در صورت مشاهده نشتی از ادامه رانندگی خودداری کنید.
این اقدامات میتوانند از آسیبهای جدی به موتور جلوگیری کنند.
